A PRESENÇA DO LIBER DE CAUSIS NA OBRA DE MEISTER ECKHART

Autores/as

  • Matteo Raschietti Universidade Estadual Paulista “Júlio de Mesquista Filho” (UNESP)

Palabras clave:

Causa primeira, Inefabilidade, Despojamento

Resumen

A tradução árabe de alguns trechos do tratado de metafísica Elementatio Theologiae de Proclo, conhecida com o nome de Liber de Causis e atribuída erroneamente a Aristóteles, influenciou três grandes pensadores dominicanos da Idade Média: Alberto Magno, Tomás de Aquino e Meister Eckhart. Composto de trinta e uma proposições, defende a tese da existência de uma causa primeira que dá o ser a tudo o que existe, sem nenhuma exceção. Os estudiosos são unânimes em reconhecer que este livro pseudo-epigráfico possui um peso relevante nos momentos centrais da obra eckhartiana, tanto latina quanto alemã. Em particular, o turíngio lança mão da auctoritas do Liber de Causis para sustentar a imanência-transcendência simultânea da Causa Primeira nas criaturas, a doutrina da hierarquia dos entes, a concepção do ser como ratio prima da criaturalidade, a inefabilidade de Deus. Além desses aspectos ontológicos, este trabalho apresenta também o aspecto especificamente antropológico do esvaziamento de toda criatura como conditio sine qua non para a união com o único Uno (einic ein), como traço inconfundível da presença do Liber de Causis na obra de Meister Eckhart.

Descargas

Los datos de descargas todavía no están disponibles.

Biografía del autor/a

Matteo Raschietti, Universidade Estadual Paulista “Júlio de Mesquista Filho” (UNESP)

Doutor em Filosofia

Citas

BEIERWALTES, W. “Primus est dives per se”. Maître Eckhart et le Liber de causis. In: ZUM BRUNN, E. (Org.). Voici Maître Eckhart. Paris: Jérôme Millon, 1994.

DE LIBERA, A. La Mystique rhénane: D'Albert le Grand à Maître Eckhart. Paris: Seuil, 1984.

DE LIBERA, A; WÉBER, E.; ZUM BRUNN, E. L'Œuvre Latine de Maître Eckhart – Vol. I: Le Commentaire de la Genèse précédé des Prologues. Paris: Cerf, 1984.

GILSON, E. A Filosofia na Idade Média. Trad. Eduardo Brandão. 2. ed. São Paulo: M. Fontes, 2007.

KENNY, A; BARBARO, C. A. Uma nova história da filosofia ocidental – Vol. II: Filosofia medieval. São Paulo: Loyola, 2008.

MESTRE ECKHART. Expositio Libri Exodi. Stuttgart: W. Kohlhammer, 1954.

MESTRE ECKHART. Sermones. Stuttgart: W. Kohlhammer, 1955.

MESTRE ECKHART. Die lateinischen Werke (LW II). Stuttgart: W. Kohlhammer, 1957.

MESTRE ECKHART. O Livro da Divina Consolação e outros textos seletos. 4. ed. Petrópolis: Vozes, 1999.

MESTRE ECKHART. Sermões Alemães: Vol. I. Bragança Paulista: EDUSF; Petrópolis: Vozes, 2006.

MESTRE ECKHART. Sermões Alemães: Vol. II. Bragança Paulista: EDUSF; Petrópolis: Vozes, 2008.

MELIADÒ, M. Theologie und Noetik der Erstursache: der Liber de causis als Quelle Meister Eckharts. Documenti e Studi sulla Tradizione Filosofica Medievale, Firenze, n. 24, 2013, p. 501-553.

PATTIN, A. Le liber de causis. Édition établie à l’aire de 90 manuscrits avec introduciton et notes. Tijdschrift voor Filosofie, Leuven, v. 28, 1996.

PROCLI DIADOCHI. Elementatio theologica a Guillelmo de Morbecca translata Novam editionem curavit Burchardus Mojsisch 2009. Teorema 25. Disponível em: < http://www.hs-augsburg.de >. Acesso em: 19 set. 2014.

RASCHIETTI, M. Mestre Eckhart: um mestre que falava do ponto de vista da eternidade. São Paulo: Paulus, 2013.

RASCHIETTI, M. Meister Eckhart e o Paradisus anime intelligentis. Mirabilia – Revista Eletrônica de História Antiga e Medieval, n. 12, jan.-jun. 2011, p. 74-90. Disponível em:

<http://www.revistamirabilia.com/sites/default/files/pdfs/2011_01_05.pdf >. Acesso em: 19 set. 2014.

REALE, G. Introduzione a Proclo. Bari: Laterza, 1989.

RETUCCI, F. “Her ûf sprichet ein heidenischer meister in dem buoche, daz dâ heizet daz lieht der liehte”: Eckhart, il Liber de causis e Proclo. In: STURLESE, L. (Org.). Studi sulle fonti di Meister Eckhart. Freiburg Schweiz: Academic Press Freiburg, 2008, p. 135-166.

THOMÆ DE AQUINO, S. Super librum de causis expositio. Proœmium. [s. l.]: Fundación Tomás de Aquino, 2011. Disponível em:

< http://www.corpusthomisticum.org/cdc00.html >. Acesso em: 19 set. 2014.

STURLESE, L. Il dibattito sul Proclo latino fra l'università di Parigi e lo Studium di Colonia. In: BOSS, G.; SEEL, G. (Org.) Proclus et son influence: Acte du Colloque de Neuchatêl, juin 1985. Zürich: Gran Midi, 1987.

TER REEGEN, J. G. J. (Org.). O livro das causas (Liber de Causis). Porto Alegre: EDIPUCRS, 2000.

Publicado

03-07-2015

Cómo citar

RASCHIETTI, Matteo. A PRESENÇA DO LIBER DE CAUSIS NA OBRA DE MEISTER ECKHART. Princípios: Revista de Filosofia (UFRN), [S. l.], v. 22, n. 37, p. 53–76, 2015. Disponível em: https://periodicos.ufrn.br/principios/article/view/7381. Acesso em: 2 ene. 2026.