Propuesta de un programa de alfabetización informacional para comunidades evangélicas
DOI:
https://doi.org/10.21680/2447-0198.2025v9n1ID37903Palabras clave:
evangélicos, desinformación, noticias falsas, alfabetización informacional, comunidades evangélicasResumen
El presente trabajo propone un programa para el desarrollo de la competencia informacional en comunidades evangélicas para ser aplicado en la comunidad de fe del primer autor de este artículo. El programa se justifica por el contexto actual de alta difusión de desinformación y porque los evangélicos son un grupo particularmente proclive a creer en ella y compartirla. Antes de presentar el programa, el artículo destaca quiénes son los evangélicos brasileños, es decir, su perfil doctrinal y socioeconómico. Muestra las razones probables de la marcada proliferación de desinformación entre este grupo. Define los conceptos de desinformación, fake news, posverdad y alfabetización informacional. Analiza el contexto de desinformación que marcó a Brasil entre 2018 y 2022. Destaca la desinformación relacionada con las elecciones presidenciales de 2018 y 2022, así como la pandemia de Covid-19, como temas que circularon frecuentemente en las redes sociales evangélicas a lo largo de los últimos años. Presenta la propuesta de un programa de alfabetización informacional. Defiende la utilidad del citado programa para otras comunidades evangélicas. Este programa cubre un período de ocho semanas. En cada uno se tratará un tema específico. Para cada semana, los sábados, se realizarán publicaciones en Instagram, Facebook y YouTube de la iglesia a la que asiste el primer autor de este artículo.
Descargas
Citas
ALVIM, Mariana Freitas. Os evangélicos segundo a imprensa: discursos e enquadramentos na produção de O Globo e Folha de S. Paulo de 1985 a 2020. 2022. Tese (Doutorado em Comunicação e Semiótica) - Pontifícia Universidade Católica de São Paulo, São Paulo, 2022. Disponível em: https://sapientia.pucsp.br/handle/handle/31007. Acesso em: 19 jun. 2023.
BRISOLA, Anna Cristina; BEZERRA, Arthur Coelho. Desinformação e circulação de “Fake News”: distinções, diagnóstico e reação. In: ENCONTRO NACIONAL DE PESQUISA EM CIÊNCIA DA INFORMAÇÃO, 19., 2018, Londrina. Anais [...]. Londrina: Enancib, 2018. p. 3317-3330. Disponível em: https://brapci.inf.br/v/102819. Acesso em: 4 jul. 2023.
BRISOLA, Anna Cristina; ROMEIRO, Nathália Lima. A competência crítica em informação como resistência: uma análise sobre o uso da informação na atualidade. Revista Brasileira de Biblioteconomia e Documentação, [São Paulo], v. 14, n. 3, p. 68-87, set./dez., 2018. Disponível em: https://rbbd.febab.org.br/rbbd/article/view/1054. Acesso em: 4 ago. 2023.
CUNHA, Magali; DAÉBS, Bianca; SANTANA, Tarcilo. Fake news nas igrejas: uma epidemia a ser curada. Le monde diplomatique Brasil, [São Paulo], 16 maio 2022. Disponível em: https://diplomatique.org.br/fake-news-nas-igrejas-uma-epidemia-a-ser-curada/. Acesso em: 20 jun. 2023.
CUNHA, Magali do Nascimento. “Vinho Novo em Odres Velhos”: um olhar comunicacional sobre a explosão gospel no cenário religioso evangélico no Brasil. 2004. Tese (Doutorado em Ciências da Comunicação) – Escola de Comunicação e Artes da Universidade de São Paulo, São Paulo, 2004. DOI: https://doi.org/10.11606/T.27.2004.tde-29062007-153429 Disponível em: https://teses.usp.br/teses/disponiveis/27/27134/tde-29062007-153429/pt-br.php. Acesso em: 6 maio 2023.
FROEHLICH, Thomas J. Anàlisi no tan breu de l'estat actual de l'ètica de la informació : ètica de la ignorància, informació incompleta, falsa i falsejada i altres formes d'engany i incompetència BiD: textos universitaris de biblioteconomia i documentación, Barcelona, n. 39, p. 1-14, dic. 2017. DOI: https://dx.doi.org/10.1344/BiD2017.39.7. Disponível em: https://bid.ub.edu/39/froehlich.htm. Acesso em: 6 maio 2023.
GIL, Antonio Carlos. Como elaborar projetos de pesquisa. São Paulo: Atlas, 2002.
PESTANA, Matheus. As religiões no Brasil. Religião e Poder, Rio de Janeiro, 24 ago. 2021. Disponível em: https://religiaoepoder.org.br/artigo/a-influencia-das-religioes-no-brasil/. Acesso em: 6 out. 2023.
ROCHA, Daniel; ZORZIN, Paola. Os evangélicos em números: algumas observações sobre o que revelou (e o que não revelou) o estudo “Novo Mapa das Religiões” sobre o “agregado evangélico brasileiro”. In: SIMPÓSIO NACIONAL DA ASSOCIAÇÃO BRASILEIRA DE HISTÓRIA DAS RELIGIÕES, 13., 2012, São Luís. Anais [...]. São Luís: UFMA, 2012. 15 p. GT19 – A Religião em Números. Disponível em: https://revistaplura.emnuvens.com.br/anais/article/view/617. Acesso em: 24 set. 2023.
SALES, João Ricardo Boechat Pires de Almeida. Religião e classe social: uma análise dos especialistas religiosos de diferentes segmentos evangélicos sob a influência do pentecostalismo. 2017. Dissertação (Mestrado em Sociologia Política) – Centro de Ciências do Homem da Universidade Estadual do Norte Fluminense, Campos dos Goytacazes, 2017. Disponível em: https://uenf.br/posgraduacao/sociologia-politica/wp-content/uploads/sites/9/2017/09/Disserta%C3%A7%C3%A3o-Joao-Boechat.pdf. Acesso em: 17 maio 2023.
SILVA, Fatima Rafaela de Lima. Análise de fontes de informação como critério no combate à desinformação e fake news. 2019. Trabalho de Conclusão de Curso (Graduação em Biblioteconomia) - Departamento de Ciência da Informação, Universidade Federal do Rio Grande do Norte, Natal, 2019. Disponível em: https://repositorio.ufrn.br/handle/123456789/39690. Acesso em: 7 jul. 2023.
WILSON, Patrick. Second-hand knowledge: an inquiry into cognitive authority. Westport, Connecticut: Greenwood Press, 1983.
ZATTAR, Marianna. Competência em Informação e Desinfodemia no contexto da pandemia de Covid-19. Liinc em Revista, Rio de Janeiro, v. 16, n. 2, p. 1-13, dez. 2020. DOI: https://doi.org/10.18617/liinc.v16i2.5391. Disponível em: https://revista.ibict.br/liinc/article/view/5391. Acesso em: 10 jul. 2023.
Descargas
Publicado
Cómo citar
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2025 Talita Nunes Silva Gonçalves, Márcia Feijão de Figueiredo

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial 4.0.
Autores que publicam nesta revista concordam com os seguintes termos:
Os autores manterão seus direitos autorais e garantirão à revista o direito de primeira publicação de seu trabalho, que estará simultaneamente sujeito à Licença Internacional Atribuição-NãoComercial 4.0 Internacional (CC BY-NC 4.0). Os usuários podem ler, baixar, copiar, distribuir, imprimir, buscar ou enlaçar os artigos completos desta revista, sem a necessidade de requerer permissão ao editor ou ao autor, desde que seu autor e sua primeira publicação sejam indicados. A licença não permite usos comerciais dos artigos publicados.
Os autores podem adotar outros contratos de licença não exclusivos para a distribuição da versão da obra publicada (ex: depositar em repositório institucional ou publicar em volume monográfico) desde que indicada a publicação inicial nesta revista.
Os autores são autorizados e recomendados a divulgar seus trabalhos pela Internet (por exemplo, em repositórios institucionais ou em seus sites) antes e durante o processo de submissão, o que pode levar a trocas interessantes e aumentar as citações de o trabalho publicado. Nesse caso, solicitamos que o cabeçalho do manuscrito indique: "Esta é uma versão pre-print enviada à Revista Informação na Sociedade Contemporânea (https://periodicos.ufrn.br/informacao)"
A Revista Informação na Sociedade Contemporânea adere aos principios e valores da publicação científica como expressos por AmeliCA para preservar o acceso aberto ao conhecimento científico sob modelos não comerciais.
English
Español (España)
Português (Brasil)